Mùa đông còn đó

Mùa đông chiều nay rất lạ. Những cơn lạnh hơi se của thành phố không còn mang vẻ thâm trầm và ủ dột. Ra phố gặp những giỏ hoa cúc lòa nhòa, len lỏi giữa hoàng hôn, cái kiểu như vừa biết yêu vậy: sung sướng và rộn rã. Thường thì vừa đi vừa huýt sáo, nhưng lâu rồi tôi không gặp một đám lá rơi đủ nhiều để chân đá tung bay ngay cả vào mùa thu, nên tôi sẽ chỉ mỉm cười. Con sẻ nâu thôi ríu rít, đành ngậm tăm trong những chiếc tổ tròn cũ dưới kẽ mái hiên. Những cọng rơm rớt ngoài tổ bị gió hắt vào vô vọng, có cọng lâu lâu nhỏ xuống mặt hè những giọt nước, như tiếng nấc lẻ loi, đi ra từ giấc mơ của nỗi niềm phù phiếm. Còn có cọng lăn tăn trên hàng dây thường xuân mà cơn mưa phùn chiều nay đã làm cho từng mầm xanh hồi xuân trở lại.

Vậy là mùa đông vẫn còn đó. Với tôi, mùa đông là cái quán nhỏ vắng khách và cũ kĩ, có kẻ vãng lai tình cờ ghé lại ngồi nhâm nhi chút nước chè thoáng đãng mà ngâm nga vài câu thơ kiểu như “ai trở về mùa thu trước - nhặt hộ tôi những lá vàng”. Với tôi, mùa đông là những ngày học vội, thi cũng vội, có khi thử nhắm chặt đôi mắt mình lại, dù khi không lắng nghe một âm thanh nào đó ngoài sách vở, bởi chúng ta đôi khi đơn giản đều là một con người, và mỗi người chỉ là một đơn vị loài nhỏ bé mà thôi. Với tôi, mùa đông là mùi khói rơm rạ thơm cay nồng tỏa ra từ gian bếp thấp tè của mẹ. Những bữa cơm đoàn viên có mẹ, có cha để rồi từ làn khói mỏng manh ấy mà con người ta có thể bước đi bình yên và vững chãi trên đường đời.

Trạm xe buýt dưới chân cầu hôm nay đông hơn mọi khi tôi đi qua, chiều tối nhập nhoạng dưới cơn mưa lây phây. Người đứng xem pháo hoa. Người ta có đôi. Mùa đông đến rồi rù rì thổi gió. Người ta lạnh nên người ta cần có đôi? Lái xe ngang dọc cái thành phố này, bảo sẽ gom góp đủ về một miếng gió, để mình cũng biết rằng mình đang lạnh và cũng cần có đôi... Nhưng thôi, con đường ai cũng phải đi, là một điều gì đó đợi chờ mà không ai biết trước. Nhưng sẽ không bước chân nào dừng lại cả, có chăng chỉ nhìn lại phía sau một thoáng chốc rồi sẽ đi tiếp về phía cuối con đường, chỉ có một điều khác biệt là tôi đương đi một mình. Hoàng hôn về phía bên kia thành phố. Trời bỗng trở lạnh đột ngột như ly thủy tinh đột nhiên rơi xuống đất tan tành thành những mảnh nhỏ, chỉ trong một khắc, không khí khô cóng và ngàn ngạt…

Qua khung trời những ngày cuối năm này, tôi đã nhìn mùa đông đến và đi ngang trên hàng cây, thực sự là ở Saigon cũng có thể thấy mùa đông. Khi nào muốn thấy mùa đông, thì là mùa đông đấy thôi. Điều đơn giản thế mà tôi lại không biết. Dẫu có những đêm tháng mười tôi đã thầm mong mùa xuân về bằng những tình cảm dịu dàng nhất, dẫu sớm mai mở cửa bước ra thấy khoảng sân nhỏ như rộng thênh và mênh mông gió mà vẫn dối lòng rằng đâu đó còn sót lại sắc vàng ươm của mùa thu vàng lá. Nhưng, chào mừng mùa đông thôi, chỉ đơn giản là nói ra như thế, chẳng trách mùa đông tôi buồn ngu ngơ và rũ rượi.

Của ngày đã mất

Những ngày cuối đông thư thả, tôi thường khoác lên mình vẻ buồn bả và tỉnh rụi dạo quanh cánh đồng, lần vào khúc ngoặt bất ngờ của con sông gầy gò cắt qua, tôi như đứa trẻ tuyệt vọng níu tìm hơi mẹ ngày cũ. Dọc bờ kênh, cỏ tranh kết dày, thò xuống dòng nước như gục đầu gội tóc, đám lục bình li ti tím ngắt phai màu trên nền sông xanh đẫm, ngó sang thấy một vạt đồng mất hút trơ trọi và nứt nẻ, ngó lại thấy những dải mây giăng trắng xóa, heo hút vùng sơn khê.

Vòng vèo một hồi, tôi gặp Viễn đầu ngõ. Thị trấn này có duy nhất hai dãy nhà chạy dài hai bên đường cái, mùa đông về đỏ rực những ngọn bàng đang thay lá. Tôi cho mình cái quyền không thuộc về nơi này, tôi sợ những tháng ngày cô quạnh như cái bóng trơ trọi trên con đường đó, chỉ có Viễn là mặn mà với tình làng xóm. Thị trấn của Viễn bao năm qua vẫn vậy, mảnh đất này không biết trồng gì, người ta bỏ hoang cho dê bò chạy khắp. Giống như cô lỡ thì từng thời xuân sắc, thị trấn nằm ẩn mình bên những ngọn đồi nham nhở, hắt hiu những phận người quần quật làm lụng quanh năm mong kiếm đủ cái ăn, cái mặc. Viễn nói thị trấn giờ buồn hơn xưa, bảo nhớ nhiều về ngày còn bé, nhớ có lần tôi với Viễn từng tranh nhau quả bóng bay mẹ mua cho nó, những quả bóng bay đầy màu ngồi thổi phì phẹt để rồi hai bên má nhoe nhoét hai màu xanh với hồng. Viễn nhớ mẹ, đoàn người xa lạ mang thứ hào nhoáng xa xôi từ phố về lũ lượt kéo dân thị trấn lên thành thị mong muốn đổi đời, kéo luôn mẹ nó đi. Mẹ Viễn không còn trở lại nữa, nó ghét thành phố.

Viễn ở lại thị trấn, với bao tâm huyết và chắt chiu còm cõi, giờ thị trấn cũng chỉ là miền cỏ hoang. Viễn thất vọng quay đi, nghe như có tiếng gió như mảnh tre xé ngang bên tai, nó bảo tự dưng nhớ mẹ. Suốt những buổi chiều ấu thơ, hắn nhìn ra đường và khóc trong bóng tối lụi xuống dần. Đời Viễn buồn như chén rượu nhạt. Tôi vẫn không hiểu được Viễn sống ngần ấy năm để làm gì, nó như con thú hoang bị lạc khỏi bầy, bạc bẽo với chính bản thân mình. Chúng tôi giống nhau ở chỗ có cái nhìn quá góc cạnh với cuộc sống nhưng tâm tư của Viễn với tôi vẫn là một trang giấy trắng vô hình và nham nhở. Cuộc đời không cho Viễn nhiều tình người nên nó quý những mụn bạn vặt vãnh. Vặt vãnh như tôi.

Chúng tôi leo đồi. Lâu ngày không tập thể dục, chân tôi mỏi nhừ. Nó nhìn tôi ra vẻ ăn hại. Viễn chỉ kia là mộ ba nó. Đám hoa trang rũ rượi ướt đẫm nắng chiều, cỏ mọc tràn vào hoa. Từ ngày mẹ nó đi biệt, ba nó bỗng lầm lì rồi lao vào rượu chè mặc lời dàm pha của làng xóm. Ba nó hiền như củ sắn. Những vết thương lành rất mau bên ngoài nhưng âm ỉ bên trong qua bao ngày tháng, rồi đến lúc nhói lên tột cùng rồi lụi tắt. Tôi đứng chênh vênh nhìn xuống thị trấn thấy đất đẹp, cây cũng đẹp nhưng sao con người lầm lũi quá. Viễn nói mày qua chào ông già tao đi rồi tối tao xách chai rượu qua nhà mày. Hóa ra chúng tôi cũng một loài rừng rú, mỗi đứa một cuộc đời rành mạch nhưng vẫn muốn dính líu nhau bởi thứ rượu bần hàn.

Năm tháng xa nhà làm tôi có cái tính thực dụng của người thành phố, đôi khi tôi khó quyết định suy nghĩ của mình rành mạch. Tôi không biết nữa. Nhưng tôi yêu em, tôi thấy em bên Viễn đầm ấm, mọi thứ như đổ vụn dưới chân mình. Tình yêu như một giấc mơ buồn thảm mà đến tận bây giờ tôi vẫn thấy mình có lỗi. Để rồi bây giờ khi gặp Viễn, cái cảm giác luyến tiếc một thứ không thuộc về mình cứ dày vò tâm trí tôi. Tôi khác Viễn, tôi thích đắm mình trong những điều đã vụn vỡ, còn Viễn thì vứt chúng sang một bên.

Chúng tôi ngồi hút thuốc dưới gốc thông già cụt ngọn. Thi thoảng có chiếc xe tải chạy oạch qua. Mùa đông khô khốc như một đám bụi bám trên tờ lịch tháng chạp. Tôi định mở miệng hỏi về em, về tình yêu của Viễn nhưng lại thôi. Ngày tôi ra đi, tôi và nó cũng đã dằn vặt nhiều nhưng đó vẫn là sự lựa chọn của em. Viễn yêu em một cách điên cuồng và thầm dại. Không ai có thể xóa bỏ trong nó những tháng ngày ngây ngất đó. Viễn rít hơi thuốc gồng trong lồng ngực một bình khói. Viễn chẳng có gì nhưng chí ít nó vẫn còn một người con gái là em luôn yêu thương và mong chờ. Viễn nói nó nhớ nụ cười của em, trong ngần và tĩnh lặng như con gió lùa qua khe đá. Nụ cười và tuổi thanh xuân của em đã trao trọn cho nó mất rồi. Viễn hướng cái nhìn xa xăm lên nền trời, đôi mắt đỏ quạch, không biết vì nước mắt, vì khói bụi hay vì những đêm thao thức bởi một kí ức xa vời. Hoàng hôn treo trên rặng tre đầu ngõ, Viễn bảo nó cũng yêu em lắm. Nó rít thêm một hơi thuốc. Tôi lặng thinh ngồi lịm trên phiến đá dài cho đến khi nó vỗ vào vai áo tôi: “Về đi, trời lạnh”.

Chúng tôi xuôi đồi. Những đám cúc dại vàng tươi bên đường. Những suy nghĩ cứ luồn lách và phủ lấy tâm trí. Tôi nhìn những chỏm đồi trọc, cứ thể từ đó mà sinh ra vạn vật. Ào ạt. Vội vã. Đắng cay. Thị trấn dần hiện ra phía trước, những dãy nhà heo hút nhập nhoạng trong ráng chiều. Cái túi dày cộp chứa vài bụi sả rừng. Mẹ dặn tôi có lên đồi thì nhổ về vài nhánh cho bữa cơm tối. Bờ lau xào xạc, con chim hoan lạc cất tiếng kêu ánh ỏi. Mái tóc của Viễn dài như mớ rễ tre, phủ tràn hai bờ vai rộng. Tôi nhìn tuổi thơ của ba chúng tôi trôi qua nhanh như một bóng nắng, như dòng nước lũ, trôi cả bèo bọt phù sa. Tôi bảo Viễn thấy khó sống thì dọn đi nơi khác. Nó lặng im. Không biết đây là lần thứ mấy tôi tôi nói thế. Nhưng Viễn chẳng buồn trả lời và cũng chẳng đi đâu.

Tôi rời Viễn trước cửa nhà. Mẹ tôi đang lom khom nhặt nhạnh vài thứ gì đó trong vườn, cây chổi dừa nằm lăn lốc bên bờ rào. Tôi ngồi bệt xuống băng ghế đá chữ U nhìn mẹ tôi. Lâu quá tôi không nhìn mẹ tôi, sao vai mẹ gầy và còng nhiều đến vậy. Những tháng ngày gian khó của chúng tôi không còn. Nó trôi qua thời thơ ấu của tôi bình thản như những cảm giác khó gọi tên. Ở đó có tiếng thở dài của những muộn phiền cuộc sống làm tôi thường ngán ngẩm. Mẹ hay ngồi khâu những chiếc túi nhỏ chứa tiền lẻ khi trời dịu. Những hạt nắng mềm mại và nhõng nhẽo xuống mái tóc đen huyền của mẹ, phủ xuống cuộc đời chắt chiu của chúng tôi. Mẹ hỏi mới qua thăm thằng Viễn à. Thằng bạn mày cũng lạ, vì con nhỏ đó mà sống vô cảm. Tôi đâm thắc mắc.

- Thì con Hương đó. Nó bỏ theo trai thành phố rồi. Mẹ tôi tỉnh rụi.

- Sao mẹ biết chuyện đó. Tôi gặng hỏi.

- Cả cái thị trấn này ai mà không biết. Vì chuyện đó thằng Viễn bỏ nhà đi mấy tháng trời, ba nó vì thế mà đâm bệnh rồi mất đó.

Tôi sững sờ. Ừ, mẹ nói sai rồi, không phải cả cái thị trấn này đều biết chuyện đó, không phải còn tôi là vô tình chẳng hay biết gì đấy thôi. Ừ mà tôi đâu phải người của thị trấn này đâu. Tôi khác Viễn, tôi thích đắm mình trong những điều đã vụn vỡ, còn Viễn thì vứt chúng sang một bên. Nỗi sầu như rụng rời, hay tôi tự đánh rơi nó, tự bên này giấc mơ.

Giảng đường câm lặng

Mùa đông đã đi qua, ấy là đi qua bên cửa sổ giảng đường. Trong cái giảng đường sáng học, chiều học rồi tối lại học ấy, mùa đông dường như chưa ghé đến bao giờ. Tự dưng thèm cái lạnh khắc khoải của mùa đông, thế nhưng Sài Gòn có khi nào se lạnh. Sài Gòn chỉ có gió đêm, lạnh thì không đủ mà cô đơn thì rất thừa. Cả một mùa đông dài lê thê và lạnh lẽo bỗng dưng thành người xa lạ. Bách Khoa tháng cuối năm đầy nắng. Với tay kéo vội cánh cửa lớp để đón nắng sớm, một mùi hơi nhợt nhạt tựa màu da xanh xao của tôi những tuần thi cuối. Chị ngồi đó, ung dung và khuôn mặt đỏ ửng chếnh choáng như bầu trời thanh thản sau mây mưa. Nhưng nắng đã về, và mùa xuân cũng chẳng còn xa nữa. Chị đã đặt vé tàu, chị nói chị nhớ quê hơn nhớ trường lớp, chị nói muốn cưới chồng hơn học đại học: thế thôi, cậu nhóc đừng thắc mắc…

Một chiều nào đó, chị cùng tôi ngồi trong giảng đường, hoàng hôn trên bến sông chụp xuống những quả đồi vuông vức chung quanh thứ ánh sáng tiếc nuối. Tôi nốc một hơi hết chai nước, giọng vẫn khàn đặc. Chị à, phải chi chị đừng quá đẹp và chị đừng làm chị thì chắc tôi yêu chị mất. Chị bật cười, phải chi cậu đừng quá xấu trai một cách lạ lùng và ngu ngốc một cách đặc biệt thì tôi có thể dành cho cậu một cơ hội kiểu ‘thoáng qua’. Giảng đường mỗi chiều thường vắng lặng, ca học đêm bắt đầu lúc bảy giờ và chúng bạn tranh thủ đi tụ tập ăn uống trước cổng trường. Chị muốn tôi chở chị về, rất nhiều kẻ sẵn sàng trả tiền để được chở chị. Những phiến mây xám xịt sà xuống ngang khung cửa, phản chiếu ánh đèn một màu nóng ấm. Tôi lặng thinh, phải chi chị đừng quá đẹp làm gì, mà lại thêm nghiệt ngã nữa?

Tôi quen chị trong chuyến đi mùa hè xanh năm đầu tiên học đại học, khi đó chị đã là cô sinh viên thực tập. Tôi thấy chị đẹp nhất vào khoảng thời gian đó. Thứ xuân thì nảy nở và vươn dài tinh khôi mà hoang dại, sự nhiệt thành và tinh tế của chị cắm sâu vào trong tôi những ấn tượng tốt đẹp, bập bùng, nhảy múa như ánh lửa trại trong đêm cuối ăn mừng chiến dịch. Đêm đó, chị hát rất hay. Nhưng tôi không đủ tự tin để bước sâu vào người con gái này, tôi sợ mình khờ khạo trong đôi mắt thăm thẳm ấy. Tôi thích mân mê những kỉ niệm nhưng lại sợ những khoảnh khắc vụt đến rồi vụt đi. Tuổi mười tám, chập chờn trong lòng thứ xúc cảm mơ hồ, có khi rạo rực đến phát điên rồi lắm khi im bặt, dịu dàng như những nỗi buồn của mưa nắng...

Tôi hay ngồi chung với chị trên giảng đường vào các ngày đầu tuần vì khi đó tôi siêng đi học hơn. Chị nói tôi sẽ là một gã nào đó, yếu ớt với đôi kính cận suốt ngày ngồi nhặt nhạnh thứ kiến thức rỗng tuếch trên giảng đường nếu không gặp chị. Sau những buổi học khô khan trên giảng đường, tôi hay chở chị dạo qua những khu phố người Hoa, dạo qua biết bao con đường để tìm kiếm thứ bình yên hay sỗ sàng nhất đâu đó trong cái thành phố này. Tôi thả rông những suy nghĩ của mình, mường tượng lại tiết học vừa qua, nhớ lại khuôn mặt suy tư đến đáng thương của chị khi gặp bài toán khó. Chị lại hát vu vơ, ngoài kia cơn gió như ngưng lại còn lòng tôi chông chênh đầy giông bão…

Tôi nói với bạn, tôi không chắc nhưng chắc có người đang thương tôi. Bạn nói rằng thời gian làm người ta chạy trốn nhiều thứ, kể cả tình yêu. Chị nhắn tin bảo tôi đừng nhớ chị. Trời cuối thu mang cảm giác buồn tẻ, mùa đông đi rồi lại đến, cái lạnh hơi se của thành phố hai mùa đã như gần gũi. Tôi ngồi trong giảng đường, nhìn lấp lóa phía bên kia chân trời. Tôi muốn hỏi chị một cách thành thật rằng như vậy chị có hạnh phúc không. Hạnh phúc và dục vọng bao giờ cũng cuốn con người ta vào vòng lẫn quẫn. Khi chị quàng tay qua cổ, hôn lên má tôi, tôi gần như muốn bỏ chạy. Tôi sợ mình lỡ tay đánh vỡ mọi thứ nhưng sự hèn nhát và ích kỷ đôi khi mạnh mẽ như sóng thần, phá tung tất cả. Giảng đường ấy, bao thế hệ sinh viên bị bỏ lại chơ vơ giữa đường đời, cái thở dài trơ trọi trôi vào lòng như nỗi niềm đau xé và câm lặng…